در سالیان اخیر در تعریف کیفیت ارایه خدمات، به حقوق «ارایه دهندگان خدمت» و حقوق «گیرندگان خدمت» توجه ویژه ای شده است. همگام با این تعریف از کیفیت ، انتظار می رود که شیوه پایش و ارزشیابی خدمات نیز متناسب با آن طراحی شوند. هدف این مقاله، معرفی شیوه ای از «پایش» است که با تعاریف مشتری گرایانه کیفیت انطباق داشته باشد. در مرحله اول از این مطالعه، ابزارهای «پایش»، بر اساس روش Client Oriented Provider Efficient (COPE) طراحی شدند. این ابزار ها به شیوه «خود ارزیابی» در گروه هایی متشکل از کارکنان، قابل استفاده هستند. در مرحله دوم، طریقه استفاده از این ابزار ها به کارکنان چهار مرکز بهداشتی- درمانی شهرستان سمنان آموزش داده شده و میزان آموزش پذیری و قابلیت اجرایی این ابزار ها از نظر کارکنان (42 نمونه) مورد بررسی قرار گرفت. بیش از 5/87 درصد از کارکنان (فاصله اطمینان 95 درصد: 8/75 تا 9/99) با استفاده از این روش موافق بوده و نکات مثبت ذکر شده بیش از نکات منفی بود. مطابق دستاورد این مطالعه، جهت افزایش قابلیت اجرایی این شیوه، به طور همزمان نیاز به برنامه ریزی جهت ارتقای فرهنگ سازمانی و بستر سازی برای فعالیت های مشارکتی در مراکز است. همچنین جهت استقرار و بقای این شیوه نوین در نظام سلامت و توسعه آن به تمامی برنامه ها و توسعه آن به سایر سطوح نظام شبکه، به مطالعات گسترده تری نیاز است.

مناطق خشک و نیمه خشک جهان براثر عوامل انسانی و طبیعی، دچار تغییر و تخریب شدید شده است. این مناطق به علت دارابودن اکوسیستم های منحصربه فرد و منابع غنی، نیز مناطق مستعد ازنظر توسعه اقتصادی، نقش مهمی در کاهش بلاهای طبیعی و رفاه بشر دارند. در این راستا به منظور برآورد تاثیر فشارهای انسانی بر ظرفیت زیستی در شهرستان اصفهان در طول سال های 1379 تا 1398، شاخص فشار رد پای مصرف و شاخص فشار رد پای تولید با تکیه بر مفهوم رد پای اکولوژیک استفاده شد؛ همچنین به منظور برآورد فشارهای ایجادشده حاصل از رد پای مصرف و تولید پسماند (ورودی و خروجی) شاخص توزیع رد پای اکولوژیک ارزیابی شد. در پژوهش حاضر برای بررسی سطح امنیت اکولوژیک خدمت ذخیره کربن با شاخص رد پای اکولوژیک ادغام شد تا عملکرد اکوسیستم نیز به عنوان معیاری در ارزیابی ها لحاظ شود. نتایج نشان داد که باوجود نوسانات متفاوت در روند تغییرات شاخص فشار رد پای مصرف و شاخص فشار رد پای تولید در طول دوره مطالعاتی، به طور عمده این شاخص ها روند کاهشی داشته اند؛ افزون بر این، منفی بودن مقدار شاخص توزیع رد پای اکولوژیک نشان دهنده اثرگذاری بالاتر رد پای مصرف در تعیین شاخص امنیت اکولوژیک نسبت به رد پای تولید بوده است و با توجه به مدل تصمیم گیری، این شاخص در کلاس «ریسک بالا» قرار گرفته است. مقایسه ظرفیت زیستی با رد پای اکولوژیک نمایانگر کسری شدید اکولوژیک و امنیت اکولوژیک پایین در شهرستان اصفهان در طول مدت زمان مورد نظر است. نتایج به دست آمده از نوشتار پیش رو به سیاست گذاران و تصمیم گیران کمک خواهد کرد تا با توجه به ضوابط آمایش سرزمین، راهبردهایی همچون سناریوی کاهش رد پای اکولوژیک یا افزایش ظرفیت زیستی را اتخاذ نمایند.

از سبک زندگی به عنوان یکی از عوامل مهم سلامت عمومی و بهداشت باروری یاد می شود که حاصل تاثیر متقابل ویژگی های فردی، شرایط محیطی و طبقه اجتماعی می باشد. طبقه اجتماعی برایندی از ویژگی ها و بضاعت های اجتماعی و اقتصادی می باشد. طبقه از طریق ترکیب انواع سرمایه ایجاد می شود و سرمایه به منابع با ارزش و در دسترس یک فرد اشاره دارد.

هدف و زمینه: در سطح آموزش عالی، موضوع رضایت مندی از خدمات آموزشی و پژوهشی از حساسیت ویژه ای برخوردار است. نظام آموزشی کارآمد، نظامی است که بتواند حداکثر رضایت مندی را در این زمینه برای دانشجویان فراهم آورد. هدف این پژوهش، بررسی میزان رضایت مندی دانشجویان دانشگاه افسری امام علی (ع)، از کیفیت خدمات آموزشی و پژوهشی این دانشگاه در پنج بعد فضای آموزشی، برنامه ریزی آموزشی، منابع آموزشی، اساتید و توجه مسئولین و فرماندهان به امر آموزش و پژوهش است. روش: نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی-پیمایشی است. کلیه دانشجویان ورودی سال 1402 دانشگاه جامعه آماری این تحقیق است که با استفاده از فرمول کوکران، 382 نفر به عنوان حجم نمونه محاسبه گردید و با استفاده از روش نمونه گیری احتمالی سیستماتیک انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه محقق ساخته 26 سؤالی استفاده شده است که پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 89/. محاسبه گردیده است. نرم افزار spss به منظور تجزیه وتحلیل داده ها مورداستفاده قرار گرفته است. نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می دهد که میزان رضایت مندی دانشجویان از کیفیت خدمات آموزشی و پژوهشی در حد قابل قبول و بالاتر است و از بین متغیرهای پژوهش بیشترین میزان رضایت دانشجویان از اساتید و برنامه ریزی آموزشی بوده و متغیرهای فضای آموزشی، منابع آموزشی، و مسئولان آموزشی و پژوهشی در رتبه های بعدی قرار دارند.

با توجه به اهمیت ارایه خدمات بهداشتی به  ویژه در گروههای آسیب پذیر از جمله کودکان و تناقضاتی که در مورد کمیت و کیفیت این خدمات وجود دارد و به منظور تعیین کیفیت ارایه خدمات مراقبت از کودکان کمتر از 6 سال توسط کارکنان مراکز بهداشتی درمانی شهری، این تحقیق در مراکز بهداشتی درمانی شهری تابعه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ـ درمانی شهید بهشتی در سال 81-1380 انجام گرفت. تحقیق به روش مقطعی و در 10 مرکز بهداشتی ـ درمانی شهری انجام پذیرفت و کیفیت ارایه خدمات هر یک از کارکنان برای 10 کودک که به صورت مستمر مراجعه نمودند مورد بررسی قرار گرفت. این خدمات شامل اندازه گیری وزن، قد و دور سر و آموزش پایش رشد و در زیر مجموعه هر یک بر اساس شاخص های مقرر در برنامه مراقبت از کودکان کمتر از 2 سال و کودکان 6-2 سال بود. خدمات ارایه شده صرفا با مشاهده، بررسی و ثبت گردید. تحقیق بر روی 49 نفر از کارکنان بهداشتی و 490 کودک نشان داد، کیفیت ارایه خدمات پایش رشد توسط 9/58 درصد از کارکنان، خوب و 1/41 درصد، متوسط بود. در گروه سنی زیر دو سال و گروه سنی 4-2 سال به ترتیب 7/66 درصد و 8/84 درصد از کارکنان اندازه گیری وزن را در حد خوب ارایه دادند. آماره کای دو نشان داد اختلاف کیفیت اندازه گیری وزن بین دو گروه سنی از نظر آماری با P<0.05 معنی دار است. در گروه سنی زیر 2 سال، 3/74 درصد از واحدهای پژوهش اندازه گیری قد را خوب و در گروه سنی 4-2 سال، 6/66 درصد از کارکنان این خدمت را در حد متوسط ارائه دادند. آماره کای دو نشان داد چگونگی اندازه گیری قد بین دو گروه سنی از نظر آماری معنی دار است (P<0.001). تمامی نمونه ها اندازه گیری دور سر را خوب ارایه می دادند. در گروه سنی زیر 2 سال و در گروه سنی 4-2 سال به ترتیب 59 درصد و 6/69 درصد از کارکنان از مورد پژوهش، آموزش پایش رشد را متوسط ارایه دادند. آماره کای دو نشان داد اختلاف کیفیت آموزش پایش رشد بین دو گروه سنی از نظر آماری معنی دار است (P<0.01). بین مشخصات سن، وضعیت تاهل، تعداد فرزندان، رشته تحصیلی، میزان تحصیلات، وضعیت شغل، سابقه خدمت و سابقه کار در واحد مراقبت از کودک و کیفیت ارایه خدمات همبستگی مثبت و متوسط تا خوب وجود دارد (P<0.005). اما بین مشخصات محل سکونت و گذراندن دوره بازآموزی و کیفیت ارایه خدمات، همبستگی وجود ندارد. کیفیت ارایه خدمات در مراکز بهداشتی ـ درمانی شهری پایین است (به ویژه برای گروه سنی کمتر از 2 سال). با توجه به اهمیت سلامت کودکان 6-0 سال، انجام پژوهش برای تعیین علل آن به خصوص تحقیقات برای بررسی تاثیر مداخلات بر روی کمیت و کیفیت توصیه شود.

هدف باتوجه به تاثیر کیفیت خدمات ارایه شده در بخش دیالیز بر میزان بقا و کیفیت زندگی بیماران همودیالیز، پایش عملکرد این بخش حیاتی می باشد. شناسایی شاخص های کلیدی عملکرد می تواند نقش مفیدی در پایش کیفیت خدمات بخش دیالیز داشته باشد. هدف از این مطالعه تعیین شاخص های کلیدی عملکرد در داشبورد مدیریتی دیالیز می باشد. روش ها این مطالعه از نوع توصیفی مقطعی بود که در سال 1401 انجام شد. جامعه پژوهش شامل 346 نفر از متخصصان نفرولوژی در سطح کشور بودند که از طریق روش سرشماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده، پرسش نامه محقق ساخته بود که روایی و پایایی آن به دست آمد. درمجموع 40 شاخص کلیدی عملکرد در 3 رده اصلی: ساختار (16)، فرایند (11) و پیامد (13) طبقه بندی شدند. داده ها با استفاده از نسخه 16 نرم افزار SPSS تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نتایج مطالعه نشان داد که از دیدگاه متخصصان نفرولوژی در شاخص های ساختاری علت زمینه ای نارسایی کلیه، بیماری همراه، گروه خونی و ابتلا به بیماری های ویروسی، وزن خشک و سابقه پیوند کلیه در شاخص های فرایندی، نوع صافی، نوع دسترسی به رگ و مدت زمان دیالیز و همچنین در شاخص های پیامد Kt/V، URR، nPCR و عفونت فیستول مهم ترین شاخص های کلیدی عملکرد بخش دیالیز شناسایی شدند. نتیجه گیری از 40 شاخص کلیدی عملکرد تعیین شده در پرسش نامه، 31 شاخص در 3 رده اصلی (ساختار12، فرایند 8 و پیامد 11) انتخاب شدند. شناسایی دقیق شاخص کلیدی عملکرد و استفاده از آن ها در پایش مستمر عملکرد مراکز دیالیز می تواند در بهبود کیفیت خدمات، مدیریت بهینه منابع و ارتقای ایمنی بیماران مثمرثمر باشد.

سابقه و هدف: عوامل خسارت‎زای غیرزنده مانند کاهش بارندگی می‏تواند باعث افزایش طغیان آفات و بیماری‎ها و کاهش رشد درختان شود. مطالعه پیرامون شناسایی عوامل خشکیدگی‎ها در جنگل‎ها ضروری به نظر می‎رسد. از این رو، پایش تطبیقی همراه با ارائه اطلاعات در مورد سطوح جمعیت آفات، در بهبود تصمیمات مدیریتی نقش مهمی دارد و می تواند در شناسایی مناطق پرخطر شیوع آفات و بیماری‎ها برای تمرکز تلاش‎های مدیریتی آینده مورد استفاده قرار گیرد. اولین گام اساسی در ایجاد برنامه صحیح مدیریت، شناسایی دقیق گونه آفت است. بنابراین، هدف از این بررسی، شناسایی و معرفی دقیق گونه برگ خوار بلوط در ذخیره‎ گاه جنگلی بلوط سرسختی استان مرکزی است. پروانه گزنده بلوطPorthesia melania Stgr. (Lepidoptera: Lymantriidae) ، یکی از آفات مهم درختان بلوط در ایران است. در این بررسی، وقوع P. melania در ذخیره گاه جنگلی سرسختی استان مرکزی برای اولین بار گزارش شد.مواد و روش ها: ذخیره گاه جنگلی سرسختی حدود 200 هکتار می‏باشد که در 10 کیلومتری شهرستان شازند استان مرکزی واقع شده است. در این تحقیق، برای اولین بار طی سال های 1401-1398 بررسی و پایش منظم این منطقه انجام شد. در نمونه برداری از روش Zobeiri استفاده شد، به طوری که 10 مسیر روی نقشه ذخیره‎گاه ترسیم شد. انتخاب محل نمونه‎برداری اول به صورت تصادفی و سایر نقاط نمونه‎برداری به صورت سیستماتیک تعیین شدند. از میان 10 خط، 4 خط انتخاب و از هر خط حداقل 10 درخت نمونه‏برداری شد. تعیین میزان خسارت شب‎پره گزنده بلوط بر اساس مشاهدات میزان خسارت روی هر درخت و میانگین‎گیری انجام شد. شاخص خسارت بین صفر (بدون خسارت) تا 5 (حداکثر خسارت) در نظر گرفته شد.نتایج و یافته‎ها: این آفت در سال 1399-1401 در ذخیره‎گاه بلوط استان مرکزی مشاهده و گزارش شد. از نیمه دوم فروردین با گرم شدن هوا در این منطقه، لاروهای زمستان‎گذران (لاروهای سن سوم) فعال شده و از جوانه‎ها و برگ های جوان تغذیه می‎کنند. در این زمان (در اوایل بهار) خسارت آفت بیشتر است، زیرا درختان برگ کمی دارند و لاروهای آفت به دلیل زمستان گذرانی، گرسنه هستند و در سنین بالاتر (سنین 4 و 5) نیز تغذیه بیشتری دارند. حشرات کامل در خردادماه ظاهر می‎شوند. بعد از جفت گیری، پروانه ماده، تخم‎های خود را ترجیحاً در سطح رویی برگ قرار می‎دهد و روی تخم‎ها را با موهای انتهای شکم می‎پوشاند. بعد از تفریخ تخم، لاروهای جوان از پارانشیم برگ تغذیه می‎کنند. لاروهای سن سوم (به ندرت سن چهارم) تا اواسط فروردین سال بعد زمستان‎گذرانی می کنند و غیرفعال هستند. در تابستان، لاروهای سن اول تا سوم فعال هستند و معمولاً فقط از پارانشیم فوقانی برگ تغذیه می کنند، بنابراین خسارت در این زمان، کمتر به نظر‎ می‎رسد.نتیجه‎گیری: شب‎پره گزنده بلوط در صورت شدت آلودگی زیاد درختان بلوط، می‏تواند خسارت های زیادی را ایجاد کند. در اثر فعالیت برگ خواری شب پره گزنده بلوط، درختان عاری از برگ شده، با از بین رفتن منابع تأمین‎کننده انرژی، درختان به تدریج ضعیف شده و مستعد حمله آفات چوب خوار و پوست خوار می شوند. این آفت هر چند سال یک بار حالت طغیانی پیدا می کند و قابلیت خسارت زایی زیادی دارد. بهترین روش برای مدیریت آفت، جمع‎آوری لانه‎های لاروی در اواخر پاییز و اوایل بهار (قبل از خروج لاروها از پناهگاه زمستانه) از روی درختان آلوده است.

تصمیمات مدیریتی سرزمین و به­ تبع آن تغییرات کاربری ­و پوشش ­اراضی طی چند دهة اخیر در ناحیه رویشی ­زاگرسی بر ارزش خدمات اکوسیستمی و توزیع مکانی آن­ ها اثرگذار بوده ­است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات تصمیمات مکانی سرزمین بر شاخص های فضایی تعادل ­و ­توازن ارزش ­خدمات ­اکوسیستمی در بازة زمانی 30 ساله (2020-1990) در استان کهگیلویه ­و بویراحمد انجام شد. به­ منظور انجام این پژوهش طبقات کاربری ­و پوشش­ اراضی با روش پردازش شی­ گرا از تصاویر ماهواره­ های لندست و سنتینل استخراج شد. سپس ارزش اقتصادی خدمات ­اکوسیستم با روش انتقال منافع برآورد شد و عدم ­قطعیت آن با روش تحلیل شاخص حساسیت مورد سنجش قرار گرفت. در نهایت تغییرات تعادل­ و توازن فضایی ارزش­ خدمات اکوسیستمی با ایجاد شبکه ­های یک کیلومتری، توسعة شاخص گراویتی و تحلیل آمار فضایی مورد پایش قرار گرفت. بر اساس نتایج، افزایش مساحت مناطق انسان ساخت و اراضی کشاورزی به­ترتیب با 9/8 و 6/3 درصد در بازة زمانی 30 ساله، کاهش سه درصدی ارزش کل خدمات ­اکوسیستمی از 152/6هزار میلیارد تومان در سال 1990 به 148/5هزار میلیارد تومان در سال 2020 را به دنبال داشته است. از آنجا که نتایج شاخص حساسیت پایین را نشان داد، مدل سازی قابل اعتماد، دقیق و انعطاف پذیر با عدم قطعیت کم است. همچنین تحلیل فضایی لکه های داغ کاهش دو درصدی مناطق با پتانسیل بالای عرضة خدمات ­اکوسیستمی را نشان می دهد. طبق نتایج تغییر مرکز گراویتی (مرکز ثقل، جاذبه یا گرانش) ارزش کل خدمات ­اکوسیستمی در طول30 سال مشهود است به نحوی که مرکز گراویتی 400 متر به سمت جنوب غربی جابجا شده است که با ایجاد عدم توازن در ارزش کل خدمات ­اکوسیستمی ناشی از مداخلة شدید انسانی، خسارتی معادل با 4/1 هزار میلیارد تومان را به­ همراه داشته ­است. نتایج پژوهش گواه این امر است که با احیاء جنگل های­ زاگرسی در مناطق جنوبی و شرقی استان و با افزایش ارزش ­خدمات ­اکوسیستمی به­ میزان 87 میلیارد تومان می ­توان زمینة بازگشت تعادل و توازن فضایی ارزش خدمات ­اکوسیستمی را به استان کهگیلویه ­و بویراحمد فراهم­ نمود.

مقدمه: بررسی میزان آگاهی و بینش کارکنان بهداشتی و مسوولین آنها پیرامون برنامه پایش رشد و افزودن به آن یا (Growth Monitoring and Promotion) GM/P، نخستین گام در ارزیابی این برنامه می باشد. برای روشن شدن این جستار، بررسی حاضر پایه ریزی گردید. مواد و روش: ارایه دهندگان خدمات پایش رشد، شاغل در چهار مرکز بهداشتی- درمانی شهری و شش مرکز بهداشتی- درمانی روستایی (n=42) و 16 خانه بهداشت تابعه، مربیان و مسوولین آنها (n=26) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج: یافته ها نشان می دهد که 30 درصد از ارایه دهندگان خدمات در شهر و 59.4 درصد در روستا درباره پایش رشد دارای آگاهی سطح بالا بودند. لیکن هیچکدام از آنها چه در شهر و چه در روستا درباره خوراکیاری دارای آگاهی سطح بالا نبودند. درباره از شیرگیری شیرخوار، 9.4 درصد ارایه دهندگان خدمات در روستا و 50 درصد در شهر دارای آگاهی سطح پایین بودند (PF=0.01). همچنین، 20 درصد از مربیان و مسوولین پزشک و 36.4 درصد از غیر پزشکان درباره پایش رشد، آگاهی سطح بالایی داشتند. دانش ارایه دهندگان خدمات در شهر درباره تفسیر منحنی رشد نمونه، بیشتر از دانش ارایه دهندگان خدمات در روستا و مسوولین و مربیان پزشک است (P<0.002). 34 درصد ارایه دهندگان خدمات در روستا و 20 درصد در شهر، بر این باور بودند که برنامه پایش رشد یک برنامه سودمند نیست. بحث: پیشنهاد می شود که جهت هر چه کارآتر گردانیدن برنامه GM/P در ارومیه باید هر چند ماه یکبار، دوره های بازآموزی در این باره برای همه کارکنان بهداشتی (به ویژه برای پزشکان) به صورت منظم ترتیب یابد.